فومها امروزه به بخش جداییناپذیر صنایع مختلف تبدیل شدهاند؛ از لوازم ورزشی و بستهبندی گرفته تا صنعت پزشکی و تجهیزات ارتوپدی. یکی از تخصصیترین زیرمجموعههای این حوزه، فوم ارتوپدی است؛ فومی که با ویژگیهای خاص، انعطافپذیری کنترلشده، تراکم مهندسیشده و خواص ضد باکتری، در تولید محصولات مرتبط با سلامت و اصلاح ساختار بدن استفاده میشود.
این فومها اغلب برای ساخت کفیهای طبی، کفشهای ارتوپدی، بریسها، پدهای محافظتی، تشکهای پزشکی و بسیاری از تجهیزات توانبخشی مورد استفاده قرار میگیرند.
در سالهای اخیر، شرکتهایی مانند شرکت بهین فوم گستر ماد با تولید فومهای تخصصی ارتوپدی در ایران، نقش مهمی در ارتقای این صنعت ایفا کردهاند. فومهای تولیدی این شرکتها به دلیل کیفیت بالا، ماندگاری مناسب و خواص فنی استاندارد، در بسیاری از تجهیزات پزشکی و ارتوپدی بهکار میرود.
اما فوم ارتوپدی دقیقاً چیست؟ چه ویژگیهایی دارد؟ چه کاربردهایی دارد؟ چرا صنعت پزشکی و توانبخشی بدون آن ناقص است؟ و انواع فومها—از جمله فوم لولهای—در ارتوپدی چه نقشی دارند؟
در این محتوا بهطور جامع و کاربردی همه این موضوعات را بررسی میکنیم.
فوم ارتوپدی چیست؟
فوم ارتوپدی نوعی فوم تخصصی است که بهطور ویژه برای استفاده در محصولات پزشکی و ارتوپدی طراحی میشود. این فومها دارای ویژگیهای زیر هستند:
انعطافپذیری کنترلشده
تراکم متناسب با کاربرد
برگشتپذیری بالا
مقاومت در برابر فشار
ضد باکتری یا قابل شستوشو
عدم ایجاد حساسیت پوستی
دوام بالا
قابلیت جذب ضربه
امکان برشپذیری و فرمدهی دقیق
به همین دلیل، در تولید تجهیزاتی که با سلامت بدن، اصلاح ساختار استخوان و عضلات یا کاهش فشار ارتباط دارند، از فوم ارتوپدی استفاده میشود.
چرا استفاده از فوم ارتوپدی اهمیت دارد؟
بدن انسان، مخصوصاً مفاصل و عضلات، در طول روز تحت فشارهای زیادی قرار میگیرد. برای کاهش این فشار و جلوگیری از آسیب، باید از موادی استفاده شود که:
فشار را جذب کنند
توزیع وزن را متعادل سازند
ضربه را کاهش دهند
فرم بدن را بدون تغییر شکل پشتیبانی کنند
فومهای معمولی توانایی ارائه این ویژگیها را ندارند، اما فوم ارتوپدی بر اساس فناوریهای مهندسی و استانداردهای پزشکی تولید میشود تا نیازهای فیزیولوژیک بدن بهطور دقیق پاسخ داده شود.
به همین دلیل در بسیاری از تجهیزات توانبخشی، از جمله بریسهای زانو، آتل دست، پدهای نشیمن، گردنبند طبی و… وجود این فوم ضروری است.
ویژگیهای اصلی فوم ارتوپدی
برای درک بهتر اهمیت این نوع فوم، لازم است ویژگیهای تخصصی آن را بررسی کنیم:
۱. تراکم کنترلشده
تراکم فوم باید متناسب با نوع کاربرد باشد. برای مثال:
کفیهای طبی به فوم با تراکم بالا نیاز دارند.
پدهای طبی به فوم نرم و انعطافپذیر نیاز دارند.
یکی از دلایلی که شرکتهایی مانند شرکت بهین فوم گستر ماد در تولید فوم ارتوپدی موفق هستند، کنترل دقیق چگالی فومهاست.
۲. بازگشتپذیری (Resilience) بالا
فوم ارتوپدی پس از تحمل فشار وزن بدن، بهسرعت به حالت اولیه برمیگردد.
این ویژگی باعث میشود فوم:
دچار نشست نشود
در طول زمان تغییر شکل ندهد
فشار را بهطور اصولی پخش کند
۳. جذب ضربه
یکی از مهمترین وظایف فوم ارتوپدی، جذب نیروهای وارده به مفاصل است.
این ویژگی برای ورزشکاران، بیماران دیابتی، سالمندان و افرادی که ساعات طولانی میایستند اهمیت زیادی دارد.
۴. ضد حساسیت و سازگار با پوست
این فومها بهگونهای تولید میشوند که کمترین واکنش پوستی را ایجاد کنند. در محصولاتی مانند:
گردنبند طبی
آتل
کفی
پد زانو
مچبند و…
تماس با پوست بسیار زیاد است، بنابراین ضدحساسیت بودن فوم اهمیت فراوانی دارد.
۵. قابلیت برشپذیری و شکلدهی
فوم ارتوپدی باید قابلیت فرمگیری داشته باشد تا بتوان آن را دقیقاً مطابق فرم بدن طراحی کرد.
این ویژگی باعث شده انواع مختلف این فوم در قالبهای زیر استفاده شود:
فوم ورقهای
فوم قالبی
فوم لولهای
فوم چندلایه
کاربردهای فوم ارتوپدی
فوم ارتوپدی در گستره وسیعی از محصولات پزشکی، ورزشی و توانبخشی استفاده میشود. مهمترین کاربردها عبارتند از:
۱. کفیهای طبی
از مهمترین تجهیزات ارتوپدی بهشمار میآیند. برای تولید کفیهایی با:
فشار مناسب
دوام بالا
اصلاح قوس پا
کاهش درد پاشنه
از فوم ارتوپدی با چگالی مناسب استفاده میشود.
2. کفشهای طبی و ورزشی
فوم ارتوپدی در قسمت لایه میانی، پاشنه و رویه کفش برای جذب فشار و توزیع مناسب وزن استفاده میشود.
3. بریسها و آتلها
بریسهای زانو، کمر و مچ بدون فوم مناسب نمیتوانند بهدرستی عمل کنند.
فوم ارتوپدی در این تجهیزات دو نقش مهم دارد:
جلوگیری از اصطکاک و آسیب پوستی
ایجاد فشار استاندارد و کنترلشده
4. تشکهای پزشکی و بیمارستانی
تشکهای ارتوپدی مخصوص بیمارانی هستند که مدت طولانی بستری میشوند. استفاده از فوم ارتوپدی باعث:
جلوگیری از زخم بستر
توزیع وزن مناسب
کاهش فشار نقاط حساس
میشود.
5. وسایل توانبخشی و تمرینی
در تولید انواع ابزارهای فیزیوتراپی، مانند رولهای ورزشی، متهای طبی و پدهای تعادلی از فوم ارتوپدی استفاده میشود.
6. محافظهای بدن
در ورزشهایی مانند فوتبال، بسکتبال، والیبال و رزمی، محافظهایی مانند ساقبند، زانوبند و آرنجبند با فوم ارتوپدی تولید میشوند.
7. فوم لولهای در ارتوپدی
فوم لولهای یکی از انواع کاربردی فومهاست که در حوزه ارتوپدی نقش مهمی دارد. این نوع فوم به شکل لوله توخالی تولید میشود و معمولاً برای موارد زیر استفاده میشود:
محافظ دسته عصا
محافظ میلههای ویلچر
روکش میله تخت بیمارستانی
لولهگذاری روی تجهیزات توانبخشی
عایق ضربهگیر در کلینیکها
محافظ انگشت و پنجه
بهدلیل انعطاف زیاد و نصب آسان، فوم لولهای یکی از محصولات پرمصرف در مراکز درمانی است.
تولید فوم ارتوپدی در ایران
تولید فومهای تخصصی پزشکی نیازمند تجهیزات دقیق، فرمولاسیون استاندارد و کنترل کیفی مستمر است.
در سالهای اخیر، شرکت بهین فوم گستر ماد بهعنوان یکی از تولیدکنندگان معتبر داخلی، توانسته با استفاده از مواد اولیه استاندارد و فناوری روز، فومهایی با کیفیت مطلوب و مناسب برای تجهیزات ارتوپدی تولید کند.
مزایای تولید داخلی فوم ارتوپدی شامل موارد زیر است:
کاهش هزینه تولید تجهیزات
دسترسی سریع و بدون محدودیت
امکان سفارشسازی در ابعاد و تراکم دلخواه
ضمانت کنترل کیفیت
پشتیبانی فنی بهتر
این موضوع کمک کرده صنعت ارتوپدی کشور از وابستگی به واردات رها شود و تولیدکنندگان داخلی بتوانند محصولات متنوعتری تولید کنند.
چرا فوم ارتوپدی از فومهای معمولی بهتر است؟
فومهای معمولی مشکلات زیر را دارند:
دوام کم
تغییر شکل سریع
جذب نامناسب فشار
حساسیت پوستی
تهویه کم
عدم برگشتپذیری مناسب
اما فوم ارتوپدی بهطور تخصصی برای بدن انسان طراحی شده است:
چگالی بهینه
برگشتپذیری بالا
ضد حساسیت
جذب ضربه
طول عمر زیاد
تهویه مناسب
پشتیبانی استاندارد از مفاصل
به همین دلیل استفاده از آن در تجهیزات ارتوپدی یک ضرورت واقعی است، نه یک انتخاب اختیاری.
انواع فوم مورد استفاده در ارتوپدی
۱. فوم EVA
بادوام، سبک، مناسب کفی و کفش.
۲. فوم پلییورتان
نرم، منعطف، مناسب تشک و پدهای طبی.
۳. فوم حافظهدار (Memory Foam)
شکلگیر و مناسب تجهیزات راحتی و کاهش فشار.
۴. فوم لولهای
مناسب تجهیزات محافظتی و عایقکاری نرم.
۵. فومهای چندلایه
برای محصولات حرفهای و طبی به کار میرود.
مزایای استفاده از فوم ارتوپدی در تجهیزات پزشکی
افزایش کیفیت تجهیزات
کاهش درد و فشار
بهبود راحتی بیمار
جلوگیری از زخم بستر
افزایش دقت در اصلاح ساختار
چند برابر شدن عمر محصول
ایمنی بیشتر بیمار
نقش فوم لولهای در ارتوپدی
فوم لولهای تنها یک محصول فرعی نیست، بلکه یکی از مهمترین ابزارهای محافظتی در کلینیکهای فیزیوتراپی و بیمارستانهاست. این فوم در موارد زیر کاربرد حیاتی دارد:
جلوگیری از ایجاد کبودی هنگام برخورد با میلهها
جلوگیری از زخم دست بیماران هنگام استفاده از عصا
افزایش ایمنی در اتاقهای کودکان و سالمندان
جلوگیری از لغزش دست روی تجهیزات
فوم لولهای با تراکمهای مختلف تولید میشود و استفاده از آن در تجهیزات توانبخشی باعث افزایش ایمنی و راحتی بیماران میشود.
نتیجهگیری
فوم ارتوپدی یکی از مهمترین بخشهای صنعت تجهیزات پزشکی و توانبخشی است. این فوم با ویژگیهایی مانند چگالی مناسب، مقاومت در برابر فشار، شکلپذیری، برگشتپذیری بالا و سازگاری با پوست، در تولید انواع محصولات ارتوپدی نقش کلیدی دارد.
شرکتهایی نظیر شرکت بهین فوم گستر ماد با تولید فومهای استاندارد و باکیفیت، امکان ساخت محصولات طبی و ارتوپدی در سطح بالا را فراهم کردهاند.
